ثبت نام کنید
خرید نهایی 0

خاتم سازی

خاتم هنر آراستین سطح اشیاء چوبی بصورت شبیه موزایک با مثلث های کوچک سه پهلو برابر با « پهلو برابر چوبی» استخوانی و فلزی است که از حدود لااقل 400 سال پیش به این سو در گوشه هایی از کشورمان و بیشتر در شیراز و اصفهان رواج داشته و دارد. کهن ترین نمونه خاتم که تا کنون بدست آمده از دوره ی صفویه است ولی آثار و مدارکی نیز بدست آمده که موید آن است این فعالیت از زمان دیلیمان در کشورمان وجود داشته است خاتم سازی از جمله صنایع دستی است که تولیدش در سطح جهان منحصر به ایران است اگر چه در کشورهای دیگر از جمله سوریه و لبنان کارهایی ساخته می شود که به خاتم شباهت دارد ولی در حقیقت ویژگی خاتم ایران را ندارد.به نظر می رسد این هنر برای نخستین بار در شهر شیراز بوجود آمد و سپس به شهرهای دیگر سرایت پیدا نمود.مواد اولیه این هنر عبارتند از انواع چوب مانند: آبنوس، چوب قومل، بقم، عناب، نارنج، افراء، کبکم، تبریزی، شمشاد، گردو و انواع استخوان و عاج استخوان شتر، گاو و اسب و انواع مفتول­های فلزی مانند مفتول برنجی، نقره ای و گاه طلایی، صدف، نخ پرک، مریثم و لاک.

از ابزار این هنر، اره، پرس، انواع مختلف چوب سای، چکش، سوهان، گاز انبر، رنده ، ظرف رنگرزی، قلم مو، قیچی مخصوص بریدن مفتولهای برنجی، انبر دست، دم باریک، پیچ گوشتی، سمباده، پرس را می توان نام برد.

امروز می توان از مراکز تولید این هنر از شیراز- اصفهان، گلپایگان و تهران نام برد.

 خصوصیات و ویژگی های محصولات خاتم مرغوب

  • سطح چوبی و محلی که خاتم روی آن قرار می گیرد باید کاملاً صاف باشد و اتصالات به یکدیگر جذب شده و هیچ گونه جای خالی وجود نداشته باشد.
  • نگ تمام چوبهای مثلثی شکل در خاتم سازی باید کاملاً ثابت و یک دست باشد و هیچ گونه تعیدی در آن پیدا نشود.
  • بوش های خاتم باید به نحوی روی اشیاء چوبی چسبانده شود که سطح خاتم کاملاً صاف بود و هیچ برجستگی احساس نشود.
  • بتونه کاری مغزهای استخوان و یا چوب روی خاتم باید به طریقی انجام گیرد که شکل مثلثها را تغییر ندهد و حتی المقدور دیده نشود این میزان نباید از  سطح هر مثلث تجاوز کند.
  • گلها در قسمت گوشه و پهلوی خاتم باید باهم کاملاً قرینه و مساوی باشد.
  • ساختمان نجاری اشیاء خاتم از نظر مهندسی و ابعاد باید کاملاً قرینه باشد.
  • ناهمواری و درزهای قابل لمس و رویت در گوشه ها، یا پهلو و یا در سطح خاتم نباید وجود داشته باشد.
  • تمام سطوح و پهلوی خاتم پوشیده از پلی استر باشد.
  • نقش ها و مثلث های خاتم هر چه کوچکتر و ریز تر باشد کیفیت و ارزش و زیبایی آن بیشتر است.

تذکر: خاتم بنا یه در جاهای مربوط نگهداری شود.